|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
ŞARKİKARAAĞAÇ
|
|||
Ana
Sayfa |
DOĞAL YAPI Sarkikaraagaç ilçesi, güneyde Beysehir, kuzeyde Yalvaç, Aksehir, Doganhisar, batida Gelendost ve Egirdir, doguda Hüyük, kuzeybatida ise Yenisarbademli ile çevrilidir. Yüzölçümü 1232 kilometrekaredir. Ilçenin etrafinda, kuzeydoguda Sultan Daglari, batida Anamas Daglari, güneyde orta Toroslar, Karadag ve Kizildag bulunmaktadir. Sarkikaraagaç ilçesi verimli bir ova üzerine kurulmustur. Çiçekpinar, Göksögüt ve bazi köyler en verimli ovalara sahiptir. Belirli bir adla anilan ova yoktur. Beysehir Gölü'nün bir bölümü ilçe sinirlari içerisindedir. Akdeniz iklimi ile kara iklimi arasinda, kara iklimine daha yakin bir iklim yapisina sahiptir. Yazlari sicak ve kurak; kislari ise soguk ve yagislidir. TARIH Karaagaç tarihi Anadolu tarihinin bir parçasidir. Bu bölgede sirasiyla, Etiler, Frigyalilar, Iyonlar ve Lidyalilar egemen oldular. Daha sonra Iraniler, Makedonyalilar, Selefkoslar, Romalilar, Araplar, Selçuklular, Hamitogullari ve Osmanli Devleti bölgeye egemen olurken Sarkîkaraagac’a de egemen olmuslardir. Sarkikaraagaç, tarih boyunca Khillarnion, Pedion, Anabura, Neapolis, Asikale, Karaagaç, Karaagaç-i Yalvaç ve Karaagaç'i Sarki adlariyla anilmistir. Ilçeye "Karaagaç" isminin verilmesi ise, bölgeye ilk yerlesimin büyük bir karaagaç'in çevresinde olmasina baglanmaktadir. Baska yerlere de ayni isim verildiginden karismamasi için "Sarki" kelimesi eklenmistir. Karaagaç Bizans'a bagli iken Türk akinlarina maruz kalmistir. Karaagaç ve havalisi Selçuklulardan Rükneddin Süleyman Sah'in oglu lll. Kiliçarslan zamaninda 1203 yilinda Selçuklularin eline geçmistir. Kiliçarslan'in katlinden sonra 1264 yilinda lll. Giyaseddin Keyhüsrev Sultan olmus 1281'e kadar sultanligi sürmüstür. Bu senelerde Karaagaç'a simdi Camii kebir denilen Ulu Cami yaptirilmistir. Caminin bati tarafindaki bir pencerenin üzerinde bulunan bir kitabeden Selçuklularin o zamanki durumu anlatilmaktadir. Bu bilgilere göre caminin yapildigi yillarda Selçuklu ülkesi Giyaseddin Keyhüsrev ve Giyaseddin Mes'ud arasinda ikiye bölünmüstür. Karaagaç, Hamitogullari Beyliginin Isauria kismina düsmüstür. Hamitogullari ikiye ayrilinca Karaagaç, Dündar Bey ogullari bölgesinde kalmistir. Karaagaç cografi konumu itibariyla Esrefogullari, Germiyanogullari ve Karamanogullari beyliklerinin etkisi ve egemenligi altinda kalmistir. Ilyas Bey zamaninda Karaagaç'i Karamanogullarindan Alaaddin Bey de isgal etmistir. Ilyas Bey'in oglu Kemalmeddin Hüseyin Bey de Karamanogullari'nin tecavüzüne karsi 1380 senesinde Osmanli Padisahi Murad Hüdavendigar ile yaptigi antlasma sonucu, seksen bin altin karsiliginda Isparta, Yalvaç, Aksehir, Beysehir, Seydisehir ve Karaagaç'i Osmanlilara vermistir. Böylece bölgede Osmanli hakimiyeti baslamistir. Osmanli Devleti zamaninda Karaagaç bir kültür merkezi haline gelmis, üç adet medrese ve degerli hocalariyla bilim, siyaset ve sanat adamlari yetistirmistir. Sarkîkaraagac’in 13. yüzyilda "Saçikara" isimli Türk Asireti tarafindan Türklere mesken oldugu anlasilmaktadir. Belde Osmanlilarin eline geçtikten sonra, halkin istegi üzerine Fatih Sultan Mehmed Han emriyle "Alciklar Çesmesi" yaptirilmis ve Ulu Camii tamir ettirilmistir. Beldeye ismini veren Ulu Karaagaç'in bugünkü Belediye Hamami civarinda bulundugu bilinmektedir. Karaagaç, Milli Mücadeleye maliyla caniyla her seyi ile katilmistir. Sivas Kongresinden sonra alinan kararlar dogrultusunda, milli mücadelede önemli rol oynayan milli kuvvetlerin ilk tesis edildigi yerlerden birisi de Karaagaç'tir. Sarkikaraagaç, Yalvaç Karaagaci olarak Yalvaç'a bagli bir nahiye iken 1863 yilinda ilçe olmustur. Ilçe statüsü Cumhuriyet döneminde de devam etmistir. KÜLTÜR VARLIKLARI ANABURA Salur Köyü yakinlarinda Enevre adi verilen yerde bulunan antik sehir kalintisidir. Tiyatro, kale ve bazi bina kalintilari günümüze ulasmistir. Anabura, Pisidia sehirlerinden birisi olup, sehir hakkinda fazla bilgi yoktur. Göksögüt kasabasinda bir kilometre güneydogusunda NUDRA HÖYÜK bulunur. 100x100 metre boyutlarinda 5 m. yüksekliktedir. Örenköy'ün bir kilometre kuzeybatisinda 200x150 metre boyutlarinda, on metre yükseklikte ÖRENKÖY HÖYÜK adi verilen bir höyük vardir. Ayrica, Beyköy, Höyük, Ördekçi Höyük, Karaçayir l-ll Höyükleri, Salur Höyük, Armutlu Höyük, Karakaya Höyük, Çavundur Höyük, Arak Höyükleri vardir ve koruma altina alinmistir. Höyükler Eski Tunç dönemi özelligi göstermektedirler ve bazilarinda Eski Tunç dönemi keramiklerine rastlanmistir. CAMI-I KEBIR Sarkikaraagaç ilçe merkezinin ortasinda bulunan, Ulu Cami adiyla da anilan caminin 1281 tarihinde yapildigina dair kayitlar vardir. lll. Giyaseddin Keyhüsrev zamaninda Ömer Bin Ali isminde birisi tarafindan yaptirilmistir. Bu bilgiler camide bulunan bir kitabeden anlasilmaktadir. Ulu caminin iki tamirati 1455'de Fatih Sultan Mehmet Han'in emirleriyle yapilmistir. Zaman içerisinde minaresi de dahil olmak üzere bir çok tamirat görmüstür. Son olarak çatisi, Vakiflar Genel Müdürlügü tarafindan yaptirilarak çinko ile kapatilmistir. ALCIKLAR CAMII Alciklar Mahallesinde Fatih Sultan Mehmet Han emriyle yaptirilan, toprak damli, kalin tas duvarli cami bulunmakta iken, 1970 yilinda yikilarak yerine yeni cami yapilmistir. 1971 yilinda tamamlanan caminin adi Fatih Sultan Camii veya Alciklar Camii olarak söylenmektedir. Ilçede, "Bu cami-i cedit sahibi hayrat vel hasenat El Hac'ül Hasan Aga 1157" kitabesi bulunan Kale Mahallesi camii de vardir. IDARI YAPI VE NÜFUS Sarkikaraagaç, önceleri Yalvaç'a bagli bir kasaba iken 1863 yilinda Konya'ya bagli bir ilçe haline gelmistir. 1878 yilinda ise Yalvaç ile Sarkikaraagaç, birer ilçe olarak Isparta iline baglanmislardir. Bundan sonra genis çapli imar faaliyetlerine girisilmistir. 1990 Genel Nüfus Sayimina göre Ilçe merkezinin nüfusu 12.239 kisidir. Ilçeye bagli kasabalar, Çariksaraylar, Çiçekpinar ve Göksögüt olmak üzere üç adettir. Ilçeye bagli köy sayisi ise 25 adettir. Kasabalarin toplam nüfusu, 12.402; köylerin toplam nüfusu ise, 15.308 kisidir. Sarkikaraagaç ile merkezi 7 mahalleye ayrilmistir. Bunlar; Alciklar, Asagi Kale, Asikale, Cami Kebir, Ulvikale, Fatih ve Orta Mahalledir. MAHALLI IDARELER Ilçede 4 belediye teskilati vardir. Bunlar, Sarkikaraagaç ilçe Belediyesi, Çariksaraylar, Çiçekpinar ve Göksögüt Kasabasi belediyeleridir. SARKIKARAAGAÇ BELEDIYESI 1478 yilindaki tahrirde, Sarkîkaraagac’in, Yukari, Pasa Mescidi, Cuma Mescidi ve Alicuklar olmak üzere dört mahalle üzerin kurulmus oldugu görülmektedir. Belediye teskilati 1863 yilinda kurulmustur. 1878 yilinda Konya'dan ayrilarak Isparta iline baglanmistir. Belediyenin baslica gelir kaynaklari, kanunlarla belirlenen vergi ve harçlardir. Sarkîkaraagaç Belediyesinin; hizmet binasi, is hani, oteli, hamami ve çesitli yerlerde dükkanlari vardir. Belediyeye ait yeterli araç parki da mevcuttur. ÇARIKSARAYLAR BELEDIYESI Çariksaraylar küçük bir yerlesim merkezi iken zaman içinde gelismis, Bucak statüsünü almis daha sonra 1 Mart 1955 tarihinde belediye teskilati kurulmustur. Çariksaraylar ilçe merkezine 7 kilometre uzaklikta ve 4779 nüfusa sahiptir. Alti mahallesi vardir. Belediyenin yasal gelirleri disinda önemli bir isletmesi yoktur. Belediye, yeni bir hizmet binasina, Hamam; dügün salonu isyerleri kompleksine, 4 adet lojmana, 5 adet dükkana, Firin-Kahvehane-Otogara ve yeterli miktarda is makinelerine sahiptir. ÇIÇEKPINAR BELEDIYESI Belediye Teskilati 1971 yilinda kurulmustur. Çiçekpinar, ilçe merkezine 5 kilometre uzaklikta ve 3672 nüfusa sahiptir. Belediyenin yasal gelirleri disinda önemli bir isletmesi yoktur. Hizmet binasi, dükkanlari ve yeterli is makinesi vardir. GÖKSÖGÜT BELEDIYESI Belediye Teskilati 1972 yilinda kurulmustur. Ilçe merkezine uzakligi 12 kilometre olup, 3951 nüfusa sahiptir. Belediyenin yasal gelirleri disinda gelir getirecek önemli bir isletmesi yoktur. Hizmet binasi, çesitli gayrimenkul, saglik ocagi ve kütüphane olarak hizmet veren binalar ve araç parki mevcuttur. EGITIM KÜLTÜR 1903 Maarif Salnamesinde Sarkikaraagaç'ta 6 Medrese bulundugu ve bu medreselerde 436 ögrencinin tahsil gördügü yazilidir. Ilçe halki Cumhuriyet döneminde de okumaya karsi ilgi göstermistir. Okullasma orani ile egitim ve ögretimde büyük gelisme olmus, tahsil gören insan sayisi artmis, yüksek ögrenime ögrenci yetistiren okullarla meslek okullari açilmistir. Sarkikaraagaç ilçesinde ilkögretim kurumu olarak, 27 ilkokul, 8 ilkögretim okulu vardir. Ilçe merkezinde 2 ilkokul, 2 ilkögretim okulu olup digerleri köy ve kasabalardadir. Ögrenci sayisi ve diger sartlara bagli olarak bazi ilkokullar tasimali ögretim sistemine alinmaktadir. 1994-95 ögretim yilinda ilkokul ve ilkögretim okullarinda 4300 ögrenci ögrenim görmektedir. Bu hizmeti veren 35 okulda, 216 ögretmen, 5 memur ve 31 hizmetli görev yapmaktadir. Sarkikaraagaç ilçesinde ortaokul, ilk olarak 1947 yilinda açilmistir. 1994-1995 ögretim yilinda Sarkikaraagaç'ta, biri ilçe merkezi digeri Çiçekpinar Kasabasinda olmak üzere 2 Genel Lise bulunmaktadir. Ilçe merkezinde Endüstri Meslek Lisesi, Kiz Meslek Lisesi, Imam Hatip Lisesi vardir. Ayrica 1994-95 yilinda Anadolu Lisesi açilmistir. Ortaögretim okullarinda 1230 ögrenci ögrenim görmekte ve 78 ögretmen, 8 memur, 33 hizmetli görev yapmaktadir. Halk Egitim Merkezi ve Aksam Sanat Okulu ihtiyaç duyulan çesitli dallarda kurs açarak ilçeye hizmet vermektedir. Ilçede Sanayi Çarsisinda Çiraklik Egitim Merkezi de faaliyet göstermektedir. Endüstri Meslek Lisesi'ne ait 135, Imam Hatip Lisesi'ne ait 50 kisilik pansiyon binalari çevre köy ve kasabalardan gelen ögrencilere hizmet vermektedir. Ilçe Halk Kütüphanesi Selçuklulara dayanan bir geçmise sahiptir. Cami-i Kebir'in bitisiginde bulunan ancak daha sonra yikilan ahsap kütüphanede üzerinde "Kütüphane-i Karaagaç-i Yalvaç" damgasi bulunan Arapça, Farsça, Türkçe kitaplar 1932'de yeni bir kütüphanede muhafaza altina alinmistir. Ancak bu kitaplarin çok azi günümüze ulasmistir. Halkin sahip çikmasiyla gelisen Halk Kütüphanesinde bugün 28 bine yakin eser vardir. Ayrica Sarkikaraagaç Halk Kütüphanesinin Çariksaraylar, Çiçekpinar ve Göksögüt'te olmak üzere üç subesi vardir. SAGLIK HIZMETLERI Ilçe Devlet Hastahanesi 1954 yilinda hizmete girmistir. 100 yatak kapasiteli olup yeterli hizmet vermektedir. Ilçe merkezinde, Çariksaraylar'da, Çiçekpinar'da, Göksögüt'te, Salur Köyünde, Gedikli Köyünde, Belcegiz Köyünde olmak üzere 7 Saglik Ocagi hizmet vermektedir. Ayrica 10 köyde Saglik Evi faaliyette olup, 5 köyde de faaliyete geçmistir. Saglik Evleri kendilerine en yakin Saglik Ocaklarina bagli olarak hizmet vermektedirler. KIZ SAGLIK MESLEK LISESI Ilçe Devlet Hastahanesine ait ek binada 1991 yilinda egitim ve ögretime açilmistir. 1994-1995 Ögretim yilinda egitim konusu "Tibbi Sekreterlik" olarak degistirilmistir. Ögretmen sayisi 9, personel sayisi 3 ve ögrenci sayisi 106'dir. ULASIM Sarkikaraagaç ilçesi Isparta il merkezine 120 kilometre, Konya il merkezine 157 kilometre uzakliktadir. Ilçenin köy ve kasabalarina rahatlikla ulasim imkani mevcuttur. Ulasim yapilamayan belde yoktur. Sarkîkaraagac’a bagli kasaba ve köyler ilçe merkezine oldukça yakindir. En yakin beldelere; Çiçekpinar (5 km), Beyköy (5 km), en uzak belde ise, Gedikli Köyü (30 km)'dir. EKONOMIK DURUM Ilçenin ekonomisi tarim ve hayvanciliga dayanmaktadir. Halicilik, tarim ve hayvancilikla ugrasan kesimlerin baska bir çalisma konusu ve gelir kaynagidir. Son zamanlarda sulu ziraata önem verilmesiyle üretim artmistir. Devlet Su Isleri tarafindan yürütülen, Sarkikaraagaç Sulama Projesi 1986 yilinda baslamis ve tamamlanmak üzeredir. Bu proje ile Beysehir Gölü'nden alinan su ile 13.783 hektar alanin sulanmasi planlanmistir. Isparta ilinde devam eden en büyük sulama projesidir. Ayrica, Örenköy, Çariksaraylar ve Köprüköy'de gölet çalismalari devam etmektedir. Ilçede mera hayvanciliginda azalarak ahir hayvanciliginda büyük bir artis olmustur. Süt inekçiligi oldukça yaygindir. Buna bagli olarak süt pazarlama ve mandira gibi faaliyetlerde artis göstermistir. Ilçe merkezinde 3, Salur Köyünde 1 olmak üzere 4 mandira halen faaliyet göstermektedir. Sulama projesinin tamamlanmasiyla ilçe tarimda önemli gelismeler saglanacaktir. Meyve, sebze ve seker pancari üretiminde olacak artislar için planlama çalismalari yapilmaktadir. VETERINER SAGLIK MESLEK LISESI Veteriner Hekimlere yardimci ara insan gücü yetistirmek için ilçede, 1974-1975 ögretim yilinda "Hayvan Sagligi Memurlari Meslek Lisesi" adi altinda bir meslek lisesi açilmistir. Üç yil amaci dogrultusunda egitim yaptiktan sonra 1978 yilinda El Sanatlari Egitim merkezi olmus ve ögrenciler baska okullara nakledilmistir. 1983-1984 ögretim yilinda yeniden ilk açildigi sekle dönüsmüs, 1991 yilinda da adi "Veteriner Saglik Meslek Lisesi" adini almistir. 37 dekar alanda 25 görevli ve 115 ögrenci ile egitim ve ögretime devam etmektedir. Kurulusundan bugüne kadar 300 mezun vermistir. BARIT MADENI Sarkikaraagaç ilçesinde barit Madeni bulunmaktadir. Özel bir sirket olan Baser Maden Sanayi, Barit madenini isletmektedir. Ilçede tas ve kum ocagi, Un Fabrikasi, Çivi Fabrikasi gibi orta ölçekli isletmeler vardir. TURIZM Geçmis medeniyetlere ait çok sayida höyük bulunmasi, Anabura Antik Kentinin olmasi, dogal güzellikler bakimindan Kizildag Milli Parkinin ve Beysehir Gölünün bir bölümünün ilçe sinirlari içinde bulunusu ilçeye turizm yönünden önemlilik saglamaktadir. Ayrica ilçenin önemli bir yol güzergahinda bulunusuyla ulasim kolayligi da ayri bir avantajdir. KIZILDAG MILLI PARKI Ilçenin güneyinde 1840 rakimli büyük sivri bir tepeden baslayarak 1180 rakima kadar inmektedir. Ilçeye 8 kilometre uzakliktadir. 631 hektarlik bir sahadadir. Kizildag Milli Parkinin 4 kilometre güneyinde Beysehir Gölü bulunmakta olup, gölden esen güney rüzgarlari Bebik vadisiyle Yertutan mevkiinden geçerek Milli Parka ulasmaktadir. Sedir ormanlariyla yogunlasan bol oksijenli temiz hava Milli Parkin özelligidir. Milli Parkta dag evleri ve kamp sahalari bulunmaktadir. Kizildag'in havasinin çesitli gögüs hastaliklarina iyi geldigi göz önüne alinarak 1986 yilinda 100 yatakli bir Gögüs hastaliklari Hastahanesi temeli atilmis olup insaati devam etmektedir. , BEYSEHIR GÖLÜ Bir bölümü ilçe sinirlari içerisinde kalir. Ilçe merkezine uzakligi 20 kilometredir. Göl kenarinda dinlenmek için tesisler vardir. Gölde, Sazan, Levrek gibi balik türleri; Yaban Ördegi, Karabatak, Sülükçün, Meke gibi kus türleri bulunmaktadir. Kontrollü avlanma yapilmaktadir. ARAK MAGARASI Ilçe ile Fele Pinari arasinda, ilçe merkezine 4,5 kilometre mesafededir. Konya karayoluna 2.7 kilometre uzaklikta olup, Kara Tepenin eteklerinde yer alir. Giris kapisi oldukça dardir. Magaraya girildikten sonra 11 metre kadar dar yol devam eder. Daha sonra saga dogru bir genisleme baslar ve asirlardir. olusan sarkit-dikitler göze çarpar. Magaranin temiz havasi ziyaretçileri ürpertir. Yarasalarin barinagi olan bu bölümden sonra saga dogru sütunlar arasinda 13 metre daha gidilir. Sonra birden 5 metre kadar asagiya inilir ve 11 metrelik bir çukurla karsilasilir. Daha ileri gidilememis olup Magaracilik Sporu ile ugrasanlarin ilgisini beklemektedir. Magara önü ilçenin güzel piknik yerlerinden birisi olup, bol sulu pinari ve sögüt agaçlari vardir. Ilçede halkin geleneksel piknik yerleri ve sulari sürekli akan pinarlar vardir. Bunlardan en güzelleri, Çariksaraylar, Pinarbasi, Fele Pinari ve Arak Içmesidir. Sarkikaraagaç ilçesinde, arastirilmis magaralardan Ösekçi ve Göllü magaralari yer alir |
