|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
GELENDOST
|
|||
Ana
Sayfa |
DOGAL YAPI Gelendost, Isparta il merkezinin kuzeyinde, Egirdir Gölü'nün 10 kilometre içerisinde kurulmus 624 kilometrekare yüzölçümlü küçük bir ilçedir. Deniz seviyesinden 940 metre yükseklikte olan ilçede belli bir akarsu yoktur. Akdeniz iklimi ile karasal iklim arasinda geçit teskil eden bir iklime sahiptir. Ilçede Ormanlar yok denecek kadar azdir. Bitki örtüsü Pirnal ve Çaliliklardan ibarettir. TARIH Gelendost ilçesi, ilkçaglardan beri, Pisidya Ülkesi adi verilen Göller Bölgesinin en eski kültür merkezlerinden biridir. M.Ö.3500 yillarinda "Mirya veya Miryo" adi ile Hitit'lerin bir kolu olan Anamurla (Anamilli) Miryalilar tarafindan kurulmustur. M.Ö. 547 yillarinda bu topraklar Pisidyalilari yenen Perslerin egemenligi altina girmistir. Kumandanli Bogazinda 17 Eylül 1176'da yapilan bir kismi da Gelendost ovasinda geçen Myriokafalon Savasi'ni Türklerin kazanmasi ile Selçuklu topraklarina katilmistir. Gelendost daha sonra Hamidogullari Beyliginin egemenligi altina girmistir. Gelendost tarih boyunca Ablada, Sabinae, Myrio, Miryona, Miryo, Myriokafalon, Kalanda, Gelindi, Geledikos, Gelende-Abad,_Gelendoz adlariyla anilmistir. Afsar, 1478-1051 döneminde nahiye, 1522'deki tahrir kaydinda kaza, 1568 tarihli tahrir kaydinda kaza, Katip Çelebi'nin "Cihannüma" sinda kaza olarak gösterilmistir. 16. yüzyilda Afsar nahiyesine bagli olan Gelendost, Cumhuriyet döneminde 1930 yilinda Afsar'in yerine nahiye olmustur. Daha sonra 6 Mart 1954 tarih ve 6324 sayili kanunla da ilçe olmustur. MYRIOKEFALON ZAFERI (GELENDOST ZAFERI) 1071'de Malazgirt Zaferi ile Türklere Anadolu Kapilari açilmis, 1176'da kazanilan Miryokefolon Zaferi ile de Anadolu ebedi Türk yurdu olmustur. ll. Kiliç Arslan'in Bizans ordularina karsi kazandigi bu zaferin yeri Gelendost çevresi olarak belirlenmis ve her yil 17 Eylül tarihinde Gelendost Zaferi olarak kutlanmaktadir. Yapilan arastirma sonuçlari "Gelendost Zaferi Kutlama Komitesi" tarafindan yayinlanarak tarihçilerin dikkatine sunulmustur: "Yediyüzbin kisilik bir kuvvetle 1176 yilinin 28 Agustos günü Türk sinirindaki Bolvadin ve Çay'a giren Bizans ordusu Çay ilçesi yakinindaki Karacaören köyü yerindeki Holmi Kalesi'nde harp meclisini kurdu. Ingiltere Krali ll. Henri'nin Izmir'e gönderdigi Haçli Saray birlikleri, Izmir, Aydin, Denizli, Honoz yolu ile Dinar (Apamea) ve Uluborlu'ya saldiran kuvvetler ikinci bir cephe açarken meshur Karaaslan Ovasi Savasinda bütün Islam gazileri sehit düstüler. Meshur Eber Gölü ve Aksehir Savasindan netice alamayan Bizans ordulari Akbel (Yarikkaya), Düzbel, Aksehir-Yalvaç yolu, Yellibel (Gavurlar Uçtu) Beli, Aksehir-Örkenez (Bagkonak) yolu ile (Yanik Antakya) Yalvaç Ovasina doldular. Hoyran Akçasari denilen köyün önündeki su kaynaginin basindaki Homataya kurulan Bizans karargahi Senirkent (Tolbeyli), Kirbaslar (Tolata), Kumdanli (Tolmara) üstünden Yalvaç'a giden haçli kuvvetleri ile takviye olurken, Bizans ordusu içinde gelen Tonguzlu Yalvaç beyli kuvvetleri, Romanyali Umamis Türkleri isyan ederek Akçasardaki Homalilarin kurdugu Homata karargahini bastilar. Ne yapacagini sasiran Bizans Immparatoru Manuel, ordusuna Miryo (Gelendost) Ovasina gir emrini verdi. Türkler Gelendost Ovasinda 17 Eylül 1176 günü kati zafere ulasarak Anadolu'nun tapusunu aldi. Gelendost Beleldiyesi öncülügünde bölge hakkinda yapilan tarihi arastirmalarla su sonuçlar elde edilmis ve tarihçilerin dikkatine sunulmustur. Selçuklu Sultani Mesut zamaninda 1116 yilinda Selçuklu Türkleri tarafindan fethedilen Myrio Kalesine "Gelende" adi verilmistir. Anadolu Selçuklulari zamaninda Dosteli Sancaginin merkezi olmus ve Osmanli Sultani Fatih Sultan Mehmet zamaninda "Gelendost" adi verilmistir. 17 Eylül 1176'da Gelendost Zaferi ile sonuçlanan savas, 16 Eylül'de Gelendost Myrio ovasinda Selçuklu Sultani ll. Kiliçarslan ile Bizans Imparatoru Manuel Kommenos arasinda baslamistir. Bu zaferin aniti olarak kalan Miryo Aslan'in Gelendost Ilçesinde 17 Eylül parkinda bulunmaktadir. Ilçede bulunan tarihi yerlerle ilgili olarak da asagidaki bilgiler verilmistir:
KÜLTÜR VARLIKLARI Ilçe merkezinde, biri Osmanli mimari tarzinda yapilmis, digeri ise Selçuklu mimari özelliklerini tasiyan iki tarihi cami bulunmaktadir. Asagi mahallede bulunan Selçuklulardan kalma camiye "Atik Camii" denilmektedir. Camiler muhtelif zamanlarda tamirat ve tadilat görerek günümüze kadar ulasmistir. Ayrica, ilçeye bagli Afsar köyünde Selçuklulardan kalma bir cami bulunmaktadir. Bu caminin içi kaba agaç süslemesi ile süslenmistir. Tavan kismi ve yan taraflari ise sekillendirilmistir. AFSAR KÖPRÜSÜ Gelendost ilçesi Afsar köyündedir. Selçuklu dönemine aittir. Blok taslardan yapilmistir. ERTOKUS KERVANSARAYI Yesilköy sinirlari içerisinde Egirdir Gölü kenarindadir. Kudret hani veya Gelendost hani adlari ile de bilinir. Avlu ve kapali mekandan olusmustur. 21x54 metre ölçülerindedir. Dis duvarlari kale duvarlari gibidir. Kapali mekan üzeri tonozla örtülüdür. Avlunun yan kemerinde odalar vardir. Kapali mekan girisi kapisinin üzerinde bir kitabe vardir. Kitabeye göre kervansaray, 1223 yilinda Mübarüziddin Ertokus tarafindan yapilmistir. Kitabesinde: "Es Sulta-i Ammere-hu fi Rabi-l alemi-l alem-i Mübarüziddin Ertokus sene isrin sitte miete 620" ifadesi yer alir. Türkçesi: Sultana mensup mücahid ülemadan Mübareziddin Ertokus 620 yilinda is bu misafirhaneyi Allah rizasi için insa etmistir. IDARI YAPI VE NÜFUS Afsar Nahiyesi 1478'de Seyh Mukbil ve Firdevsoglu isimli iki mahalleden olusuyordu. Ancak 19. yüzyil ortalarinda 50-60 hanelik bir köy olarak görülmektedir. Gelendost; Afsar Nahiyesine bagli bir köy iken 1930 yilinda Nahiye olmus, Afsar ise bir köy olarak Gelendost'a baglanmistir. 1954 yilinda da çikarilan kanunla ilçe statüsü verilmistir. Gelendost ilçe sinirlari içerisinde 14 yerlesim birimi bulunmaktadir. Bunlarin ilçe merkezi, Bagilli ve Yaka Kasabalari olmak üzere üçünde belediye teskilati bulunmaktadir. Diger 11 yerlesim birimi ise köy konumundadir. 1990 nüfus sayimina göre ilçe nüfusu 22.827'dir. Bu nüfusun 7.336'si ilçe merkezinde 4946'si kasabalarda ve geri kalan 10.545'i ise köylerde yasamaktadir. Yerlesim birimleri genel olarak ova ve yamaçlara kurulmustur. MAHALLI IDARELER Gelendost ilçesinde, ilçe merkezi ile birlikte üç belediye teskilati vardir. Belediye Teskilati bulunan beldeler, Bagilli ve Yaka Kasabalaridir. GELENDOST BELEDIYESI Belediye teskilati 1951 yilinda kurulmustur. Ilçenin alt yapi yatirimlarina son yillarda önem verilmis, içme suyu sorunu gelecege yönelik çözümlenmis ve kanalizasyon sisteminin büyük bölümü tamamlanmistir. Ilçede Küçük Sanayi Sitesi ile belediyeye ait soguk hava tesislerinin temeli atilmistir. Belediyenin makina parki yeterli düzeyde olup, modern is hani ve hizmet binasina kavusmustur. BAGILLI BELEDIYESI Belediye teskilati 1967 yilinda kuruldu. Alt yapi olarak içme suyunun tamami, kanalizasyonun bir bölümü yapilmistir. Belediyeye ait hizmet binasi, 30 adet dükkan, 5 adet lojman, 1 adet degirmen ve sellektör binasi, belediye park ve gazinosu, ekmek firini ve yeterli araç parki mevcuttur. YAKA BELEDIYESI Belediye Teskilati 1975 yilinda kurulmustur. Içme suyu basta olmak üzere alt yapi tesisleri tamamlanmistir. Belediyeye ait 4 katli hizmet binasi, 12 bin ekmek kapasiteli modern firin, 7 lojman, 12 dükkan, dügün salonu, spor sahasi, belediye kahvehanesi ve çocuk parki mevcuttur. EGITIM KÜLTÜR Cumhuriyet döneminde ilçede egitim ve ögretim hizmetlerine büyük önem verilmistir.Ilçe genelinde 9 ilkokul ve 9 ilkögretim okulu vardir. Bu okullarda ilkögretim çaginda 2618 ögrenci ögrenim görmekte, 140 ögretmen, 2 memur ve 18 hizmetli görev yapmaktadir. Gelendost ilçesinde son üç yilda baslanmis ve yapimi tamamlanmis 6 ilkögretim okulu vardir. Her biri 21 derslikli olan bu yeni ilkögretim okullari, ilçe merkezi, Çalti, Yenice, Balci, Yesilköy ve Yaka'da çocuklara egitim ve ögretim hizmeti vermektedir. Ilkögretim okullarinin hayli fazla oldugu ilçede ayrica, Bagilli, Madenli ve Afsar'da da ilögretim okullari vardir. Orta ögretim kurumlari ilçe merkezinde olup,1 Lise, 1 Ticaret Meslek Lisesi, 1 Imam Hatip Lisesi bulunmaktadir. Bu okullarda 440 ögrenci ögrenim görmekte; 36 ögretmen, 10 hizmetli görev yapmaktadir. Halk Egitimi Müdürlügü halkin istegi dogrultusunda ihtiyaç duyulan kurslari açmaktadir. Ilçe merkezinde 1962 yilinda kurulan Hüseyin Avni Pasa Kütüphanesinde 12 bin eser bulunmaktadir. Iki katli yeni bir binada hizmet vermektedir. Ayrica, Yaka kasabasinda 1993 yilinda faaliyete geçmis olan ve Bagilli Kasabasinda yeni faaliyete geçen iki kütüphane vardir. SAGLIK HIZMETLERI Gelendost ilçesi saglik kuruluslari yönünden zengin olan bir ilçedir. Bir hastahane, 5 saglik ocagi ve 7 saglik evi vardir. Gelendost Devlet Hastanesi 25 kadro yatakli olup, 15 serili yatagi bulunmaktadir. 1994 yilinda hastahanenin polikliniklerinde 8 bin besyüz hasta muayene edilmis, servislerde yatan hasta sayisi da 250'dir. Bünyesinde 3 doktor, 9 hemsire, 3 röntgen ve laboratuvar görevlisi vardir. Gelendost Merkez Saglik Ocagi ve bagli Afsar Saglik Evi; Bagilli Saglik Ocagi ve bagli Madenli ve Balci Saglik Evleri, Yesilköy Saglik Ocagi ve bagli Hacilar, Esinyurt Saglik Evleri, Köke Saglik Ocagi ve Bagli Çalti ve Akdag saglik Evleri ve Yaka Saglik Ocagi ilçeye yaygin saglik hizmeti sunmaktadir. ULASIM Gelendost ilçe merkezi Isparta-Konya karayolu üzerindedir. Isparta merkezine uzakligi 80 kilometredir._Ilçeye bagli köy ve kasabalara ulasim imkani mevcuttur. EKONOMIK DURUM Ilçe halkinin genel geçim kaynagi tarimdir. Tarim alanlari ilçe yüzölçümünün % 79.75'ini teskil etmektedir. Elmacilik ilçe halkinin gelirleri içerisinde önemli bir paya sahiptir. Yilda ortalama 75 bin ton elma rekoltesine ulasilir. Halkin yüzde 99'u elmacilikla istigal etmektedir. Mevcut elma bahçeleri her yil genislemekte yilda yaklasik 20 bin elma fidani dikilmektedir. Gelendost 2. kademede, Çatli ve Tokmacik sulama projeleri tamamlandiginda elma rekoltesi daha da yükselecektir. Hayvancilik ise fazla gelismis durumda degildir. Son yillarda kültür irki hayvanlara ragbet edilmistir. Tarimin yani sira ilçe merkezinde küçük çapta onarim ve tamir isleriyli ugrasan esnaf bulunmaktadir. Evlerde dokunan halicilik ilçede yaygindir. Ilçemizde kurulu kamuya ait bir adet 11 bin tonluk soguk hava deposu bulunmaktadir. Ayrica özel isletmelere ait 7 bin tonluk soguk hava deposu vardir. Bir adet de özel isletmeye ait Un Fabrikasi vardir. Ilçe merkezinde 3 banka subesi ve 10 kooperatif faaliyet göstermektedir. TURIZM GELENDOST ZAFERI KUTLAMALARI Ilçede, 17 Eylül Gelendost Zaferi yildönümü senlik ve festival olarak kutlanir. Törenlerde, Gelendost Zaferi'nin resmi kutlamalari ardindan ilçede üretilen elmalar arasinda kalite yarismasi düzenlenir. Çesitli senlik ve gösterilere yer verilir. |
